FIDIC Sözleşmeleri Nedir?

FIDIC (Fédération Internationale des Ingénieurs-Conseils), uluslararası mühendisler ve müşavirlik hizmetleri federasyonudur ve dünya çapında mühendislik ve inşaat sözleşmelerine dair standartlar geliştirir. FIDIC sözleşmeleri, özellikle büyük ölçekli inşaat projelerinde taraflar arasındaki hukuki ilişkileri düzenleyen uluslararası kabul görmüş sözleşme formatlarıdır​.

FIDIC sözleşmeleri çeşitli türlerde olup, projelerin niteliğine göre farklı kitaplarla düzenlenmiştir:

• Kırmızı Kitap (Red Book): Tasarımın işverene ait olduğu, yapımın ise yükleniciye ait olduğu projelerde kullanılmaktadır.
• Sarı Kitap (Yellow Book): Yüklenici tarafından tasarlanan ve inşa edilen projeler için uygundur.
• Gümüş Kitap (Silver Book): Anahtar teslim projelerde kullanılmaktadır.
• Yeşil Kitap (Green Book): Daha küçük ölçekli projeler için kısa sözleşme formatıdır​.

FIDIC Sözleşmelerinin İnşaat Hukukunda Önemi

FIDIC sözleşmeleri, risk paylaşımını dengeli bir şekilde düzenlemeyi hedefler ve tarafların karşılıklı hak ve yükümlülüklerini belirler. Bu sözleşmeler inşaat hukukunda özellikle şu konuları sağlar:

1. Standardizasyon: Uluslararası projelerde sözleşmelerin belirli standartlara sahip olmasını sağlar.
2. Adil Risk Paylaşımı: İşveren ve yüklenici arasındaki sorumlulukların dengeli bir şekilde belirlenmesine yardımcı olur.
3. Uyuşmazlık Çözüm Mekanizmaları: Uyuşmazlıkların çözümü için Dispute Adjudication Board (DAB) veya tahkim gibi yöntemler öngörülmüştür​.

FIDIC Sözleşmelerinde Ortaya Çıkabilecek Hukuki Sorunlar

FIDIC sözleşmeleri genellikle uluslararası nitelikte olduğundan farklı hukuk sistemleriyle etkileşime girerken çeşitli sorunlar ortaya çıkabilir:

• Sözleşme hükümlerinin yorumlanması: FIDIC sözleşmelerinin hükümleri ile sözleşmenin uygulanacağı ülkenin hukuk sistemi ile çelişen hükümler olabilir veya FIDIC bir çerçeve sözleşme olduğundan bazı sözleşme hükümlerinin somut olaya yorumlanması gerekebilir.
• Ödeme ihtilafları: Hak edişlerin ve/veya sözleşmeye ilişkin ücretlerin miktarı konusunda taraflar arasında ihtilaf doğabilir veya bu ödemelerin zamanında yapılmaması söz konusu olabilir. Bu gibi durumlar projelerin durmasına neden olabilir.
• İşveren-Yüklenici İlişkisi: Tasarım değişiklikleri, taraflardan birisinin taahhütlerini yerine getirmemesi durumunda sözleşme hükümleri çerçevesinde uyuşmazlık çözümü ve nihayetinde sözleşme fesihleri gündeme gelebilir​.

FIDIC Sözleşmelerinde Avukatın Rolü

FIDIC sözleşmelerinin hazırlanması ve sözleşme yönetim süreçlerinde uzman bir avukatın görevleri şunlardır:

1. Sözleşme Hazırlama ve İnceleme: Tarafların haklarını koruyan ve tarafların ulusal mevzuatına uygun sözleşmelerin hazırlanmasını sağlar.
2. Uyuşmazlıkların Önlenmesi ve Çözümü: Taraflar arasında çıkabilecek ihtilafların önlenmesi ve uyuşmazlık çözüm kurulu veya tahkim süreçlerinde müvekkilini temsil eder.
3. Risk Yönetimi: FIDIC sözleşmelerinin sunduğu risk dağılımının lehe olacak şekilde uygulanmasını sağlar.
4. Uluslararası Hukuka Uygunluk: FIDIC’in uluslararası yapısını ve yerel hukuku göz önünde bulundurarak sözleşmenin uygun şekilde düzenlenmesini temin eder​.

Sonuç olarak, FIDIC sözleşmeleri inşaat projelerinde ve inşaat hukukunda kritik bir yere sahiptir ve bu sözleşmelerin hazırlanması, uygulanması ve uyuşmazlıkların çözümü sürecinde konuda uzman bir avukatla çalışmak büyük önem taşımaktadır.